Jump to content

टीना

विकिपीडिया से
Tin,  50Sn
आम लच्छन (जनरल प्रापर्टी)
औरु दूसर नाँवStannum, pronounced: /ˈstænəm/ (STAN-əm)
स्टैंडर्ड परमाणु वजन (Ar, standard)118.710(7)[1]
पीरियाडिक टेबल में Tin
Hydrogen हीलियम
लिथियम बेरीलियम बोरॉन कार्बन नाइट्रोजन ऑक्सीजन फ्लोरीन नियॉन
सोडियम मैग्नीशियम अल्मुनिया सिलिकॉन फॉस्फोरस गंधक क्लोरीन आर्गन
पोटैशियम कैल्शियम स्कैंडियम टाइटैनियम वैनेडियम क्रोमियम मैंगनीज लोहा कोबाल्ट निकेल ताँमा जस्ता गैलियम जर्मेनियम आर्सेनिक सेलीनियम ब्रोमीन क्रिप्टन
रुबिडियम स्ट्रॉन्सियम यिट्रियम जिरकोनियम नियोबियम मॉलिब्डेनम टेक्नीशियम रुथेनियम रोडियम पैलेडियम चानी कैडमियम इंडियम टीना एंटिमनी टेल्यूरियम आयोडीन जेनॉन
सीजियम बेरियम लैंथेनम सेरियम प्रासियोडाइमियम नियोडाइमियम प्रोमेथियम समेरियम युरोपियम गैडोलिनियम टर्बियम डिस्प्रोसियम होल्मियम अर्बियम थुलियम यिट्टर्बियम लुटेटियम हाफ्नियम टैंटलम टंगस्टन रेनियम ऑस्मियम इरीडियम प्लैटिनम सोना पारा थैलियम सीसा बिस्मथ पोलोनियम एस्टेटीन रेडान
फ्रंशियम रेडियम एक्टिनियम थोरियम प्रोटैक्टिनियम यूरेनियम नेप्चुनियम प्लुटोनियम अमेरिसियम क्युरियम बर्केलियम कैलिफोर्नियम आइंस्टाइनियम फर्मियम मेंडेलेवियम नोबेलियम लॉरेंशियम रदरफोर्डियम डब्नियम सीबोर्गियम बोरियम (तत्व) हस्सियम मेइट्नेरियम डार्मश्टाटियम रंटगेनियम कॉपरनीशियम निहोनियम फ्लेरोवियम मॉस्कोवियम लिवरमोरियम टेनेसीन ओगानेस्सन
Ge
↑
Sn
↓
Pb
indium ← tin → antimony
परमाणु नंबर (Z)50
ग्रुपgroup n/a
पीरियड{{{period}}}
ब्लॉक{{{block}}}
इलेक्ट्रान कन्फिगरेशन{{{electron configuration}}}
Electrons per shell
2, 8, 18, 18, 4
भौतिक लच्छन
पघिलाव ताप505.08 K ​(231.93 °C, ​449.47 °F)
उबाल ताप2875 K ​(2602 °C, ​4716 °F)
घनत्व जब लिक्विड होखे ( प.ता.)6.99 g/cm3
फ्यूजन के एन्थाल्पीwhite (β): 7.03 kJ/mol
बास्पीकरण के एन्थाल्पीwhite (β): 296.1 kJ/mol
मोलर हीट कैपसिटी27.112 J/(mol·K)
भाप दाब
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1497 1657 1855 2107 2438 2893
परमाणु संबंधी लच्छन
ऑक्सीडेशन स्टेट−4, −3, −2, −1, +1,[2] +2, +3,[3] +4 (an amphoteric oxide)
इलेक्ट्रोनिगेटिविटीPauling scale: 1.96
आयनाइजेशन एनर्जी
  • 1st: 708.6 kJ/mol
  • 2nd: 1411.8 kJ/mol
  • 3rd: 2943.0 kJ/mol
एटॉमिक रेडियसempirical: 140 pm
कोवैलेंट रेडियस139±4 pm
वान डर वाल्स रेडियस217 pm
स्पेक्ट्रल रेंज में रंग के लाइन सभ
स्पेक्ट्रल लाइन
अन्य लच्छन
क्रिस्टल स्ट्रक्चरwhite (β): ​body-centered tetragonal
Body-centered tetragonal crystal structure for white (β): tin
क्रिस्टल स्ट्रक्चरgray (α): ​face-centered diamond-cubic
Diamond cubic crystal structure for gray (α): tin
Speed of sound thin rod2730 m/s (at r.t.) (rolled)
थर्मल कंडक्टिविटी66.8 W/(m·K)
इलेक्ट्रिकल रेजिस्टिविटी115 nΩ·m (at 0 °C)
चुंबकी क्रमwhite (β): paramagnetic
gray (α): diamagnetic[4]
चुंबकीय ससेप्टिबिलिटीwhite (β): +3.1×10−6 cm3/mol (298 K)[5]
यंग्स माड्युलस50 GPa
शियर माड्युलस18 GPa
बल्क माड्युलस58 GPa
पोइसंस रेशियो0.36
मोहो हार्डनेस1.5
ब्रिनेल हार्डनेस50–440 MPa
सीएएस (CAS) नंबर7440-31-5
इतिहास
नाँव धराइलa Proto-Germanic word
खोजprotohistoric, around 35th century BC
tin के प्रमुख आइसोटोप
Iso­tope Abun­dance Half-life (t1/2) Decay mode Pro­duct
|

टिन (अंग्रेजी: Tin) जेकरा के आम भोजपुरी में टीना भा टीन कहल जाला, एगो रासायनिक तत्व ह। एकर रासायनिक चीन्हा Sn (लैटिन शब्द स्टैनम—stannum से) आ परमाणु संख्या 50 हवे। टीन मेटलिक-धूसर रंग के धातु ह। ई अतना नरम होला कि तनिका जोर लगा के एकरा के आसानी से काटल जा सके ला। टिन के एगो छड़ के हाथ से आसानी से मोड़ल जा सके ला। मोड़े के दौरान एह छड़ से एगो खास किसिम के आवाज निकलेला, जेकरा के अंग्रेजी में टिन क्राई (Tin Cry; मने टीना के चिल्हिकल) कहल जाला। ई आवाज टिन के क्रिस्टल में क्रिस्टल ट्विनिंग के चलते पैदा होला।

तत्वन के पीरियाडिक टेबल में टीन, समूह 14 के एगो पोस्ट-ट्रांजिशन मेटल ह। एकरा के मुख्य रूप से कैसिटेराइट खनिज से हासिल कइल जाला, जवना में स्टैनिक ऑक्साइड (SnO₂) होला। टिन के रासायनिक गुण समूह 14 के एकर दुनो पड़ोसी तत्वन, जर्मेनियम आ लेड (सीसा) से मिलत-जुलत होलें। एकर ऑक्सीकरण अवस्था मुख्य रूप से +2 आ +4 होला। एहमें +4 अवस्था कुछ बेसी स्थिर होला। धरती पर पावल जाए वाला तत्वन में टिन 49वाँ सबसे अधिक प्रचुर तत्व ह। पृथ्वी के सबसे ऊपरी लेयर क्रस्ट में एकर मात्रा लगभग 0.00022 प्रतिशत बा। टिन के 10 गो स्थिर आइसोटोप बाड़ें, जे पीरियाडिक टेबल के कवनो भी तत्व में स्थिर आइसोटोप के सबसे अधिक संख्या ह। एकर कारण टिन में प्रोटॉन के मैजिक नंबर के मौजूदगी होला।


  1. ↑ Meija, J.; Coplen, T. B. (2016). "Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)". Pure and Applied Chemistry. 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305. {{cite journal}}: Unknown parameter |displayauthors= ignored (help)
  2. ↑ "HSn". NIST Chemistry WebBook. National Institute of Standards and Technology. Retrieved 23 January 2013.
  3. ↑ "SnH3". NIST Chemistry WebBook. National Institure of Standards and Technology. Retrieved 23 January 2013.
  4. ↑ Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5.
  5. ↑ Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.