Jump to content

चंद्रयान-2

विकिपीडिया से
चंद्रयान-2
चंद्रयान-2 के कंपोजिट तस्वीर
मिशन प्रकारचंद्र ऑर्बिटर, चंद्र लैंडर, चंद्र रोवर
आपरेटरइसरो (ISRO)
सैटकैटनं.2019-042A
वेबसाइटwww.isro.gov.in/chandrayaan2-home-0
मिशन अवधिऑर्बिटर: > 1 बरिस
विक्रम लैंडर ≤ 14 दिन[1]
प्रज्ञान रोवर: ≤ 14 days[1]
अंतरिक्षबिमान लच्छन
निर्माताइसरो (ISRO)
लांच द्रब्यमानसगरी (wet): 3,850 किग्रा (8,490 पाउंड)[2][3]
Combined (dry): 1,308 किग्रा (2,884 पाउंड)[4]
पेलोड द्रब्यमानऑर्बिटर (wet): 2,379 किग्रा (5,245 पाउंड)[2][3]
ऑर्बिटर (dry): 682 किग्रा (1,504 पाउंड)[4]
विक्रम लैंडर (wet): 1,471 किग्रा (3,243 पाउंड)[2][3]
Vikram lander (dry): 626 किग्रा (1,380 पाउंड)[4]
प्रज्ञान रोवर: 27 किग्रा (60 पाउंड)[2][3]
पावरऑर्बिटर: 1 kW[5]

Vikram lander: 650 W

Pragyan rover: 50 W
मिशन सुरुआत
लांच तारीख22 जुलाई 2019, 14:43:12 IST (09:13:12 UTC)[6]
राकेटजीएसएलवी मार्क 3[7][8]
लांच के जगहसतीश धवन अंतरिक्ष केंद्र लांच पैड
ठीकेदारइसरो (ISRO)
चंद्रमा ऑर्बिटर
Orbital insertion20 August, 2019 (planned)[9][10]
Orbit parameters
पेरीapsis100 किमी (62 मील)[11]
Apoapsis100 किमी (62 मील)[11]
चंद्रमा लैंडर
अंतरिक्षबिमान कंपोनेंटरोवर
Landing date7 सितंबर 2019 (प्लान)[10]
चंद्रयान कार्यक्रम

चंद्रयान-2 भारतीय अंतरिक्ष कार्यक्रम के तहत, चंद्रमा पर भेजल जाये वाला भारत के दुसरा अंतरिक्ष बिमान हवे। एकरे पहिले चंद्रयान-1 भेजल गइल रहे। इसरो द्वारा बिकसित आ बनावल एह यान के 22 जुलाई 2019 के 2.43 PM IST (09:13 UTC) पर सतीश धवन अंतरिक्ष केंद्र के लांच पैड से जीएसएलवी मार्क 3 राकेट द्वारा लांच कइल गइल।[7] एह अंतरिक्ष यान से एगो चंद्र ऑर्बिटर, लैंडर आ चंद्र रोवर भेजल गइल।

चंद्रयान-2 के सभसे प्राथमिक मकसद बा ई देखावल कि भारतीय तकनीकी चंद्रमा के सतह पर "सॉफ्ट-लैंडिंग" करे में आ सतह पर रोवर चलावे में सक्षम बाटे। एकरे बाद बैज्ञानिक मकसद सभ में चंद्रमा के टोपोग्राफी, खनिज, तत्व सभ के मात्रा, चंद्रमा के बाहरी वायुमंडल (लूनर एक्सोस्फीयर), इहाँ मौजूद पानी आ बरफ के अध्ययन वगैरह शामिल बा।[12] ऑर्बिटर चंद्रमा के सतह के नक्शा तइयार करी आ थ्री-डी व्यू जेनरेट करे में मदद करी। एह पर लागल राडार सतह के सर्वेक्षण करी आ मौजूद पानी के अध्ययन करी। दक्षिणी ध्रुव वाला इलाका में बरफ के रूप में जमल पानी के अध्ययन एह में शामिल बा। एकरे अलावा ई चंद्रमा पर मौजूद चट्टान-चूर्ण (रेगोलिथ) के मोटाई के अध्ययन करी जवना से इहाँ के माटी बनल बा।[13]

ई मिशन जीएसएलवी मार्क 3 से लांच कइल गइल आ लिफ्ट-ऑफ द्रब्यमान लगभग 3,850 किग्रा (8,490 पाउंड) रहल। श्रीहरिकोटा दीप पर मौजूद सतीश धवन सेंटर से एकरा के लांच कइल गइल।[8][11][14][15] जून 2019 तक ले , एह मिशन पर कुल खर्चा 978 करोड़ (लगभग US$141 मिलियन) आइल जेह में 603 एकरे अंतरिक्ष वाला हिस्सा पर आइल आ 375 खर्चा लांच करे के सिस्टम पर आइल।[16][17] चंद्रयान-2 स्टैक के पहिले पृथिवी के पार्किंग ऑर्बिट में 170 किमी पेरीजी आ 40,400 किमी अपोजी पर लांच यान द्वारा अस्थापित कइल गइल।[18]

  1. 1 2 Nair, Avinash (31 May 2015). "ISRO to deliver "eyes and ears" of Chandrayaan-2 by 2015-end". The Indian Express. Retrieved 7 August 2016.
  2. 1 2 3 4 "Chandrayaan-2 to Be Launched in January 2019, Says ISRO Chief". Gadgets360. NDTV. Press Trust of India. 29 August 2018. Retrieved 29 August 2018.
  3. 1 2 3 4 "ISRO to send first Indian into Space by 2022 as announced by PM, says Dr Jitendra Singh" (Press release). अंतरिक्ष बिभाग. 28 August 2018. Retrieved 29 August 2018.
  4. 1 2 3 "Chandrayaan-2: All you need to know about India's 2nd Moon mission". 22 July 2019. Archived from the original on 14 July 2019. Retrieved 22 July 2019.
  5. "Chandrayaan-2 – Home". इसरो. Archived from the original on July 29, 2019. Retrieved June 20, 2019.
  6. "Chandrayan-2 Launch Rescheduled on 22nd July, 2019, AT 14:43 HRS". इसरो. July 18, 2019. Archived from the original on August 30, 2019. Retrieved July 18, 2019. {{cite web}}: Italic or bold markup not allowed in: |publisher= (help)
  7. 1 2 Singh, Surendra (5 August 2018). "Chandrayaan-2 launch put off: India, Israel in lunar race for 4th position". The Times of India. Times News Network. Retrieved 15 August 2018.
  8. 1 2 Shenoy, Jaideep (28 February 2016). "ISRO chief signals India's readiness for Chandrayaan II mission". The Times of India. Times News Network. Retrieved 7 August 2016.
  9. Ratcliffe, Rebecca (22 July 2019). "India's Chandrayaan-2 moon mission lifts off a week after aborted launch". Retrieved 23 July 2019.
  10. 1 2 "GSLV-Mk III – M1 / Chandrayaan-2 Mission". ISRO.gov.in. Archived from the original on 12 September 2019. Retrieved 21 July 2019.
  11. 1 2 3 Kiran Kumar, Aluru Seelin (August 2015). Chandrayaan-2 – India's Second Moon Mission. YouTube.com. Inter-University Centre for Astronomy and Astrophysics. Retrieved 7 August 2016.
  12. "Chandrayaan 2". NASA Space Science Data Coordinated Archive. नासा. Archived from the original on 2019-07-29. Retrieved 3 जुलाई 2019.
  13. Banerji, Abigail (13 जुलाई 2019). "Chandrayaan 2: Everything you need to know about the orbiter's mission and design". Firstpost. Retrieved 14 जुलाई 2019.
  14. उद्धरण खराबी:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named CY2_LaunchKit
  15. Kumar, Chethan (12 August 2018). "Isro wants Chandrayaan-2 lander to orbit moon first". The Times of India. Times News Network. Retrieved 15 अगस्त 2018.
  16. उद्धरण खराबी:Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named :1
  17. Singh, Surendra (20 February 2018). "Chandrayaan-2 mission cheaper than Hollywood film Interstellar". The Times of India. Times News Network. Retrieved 3 मार्च 2018.
  18. "Department of Space presentation on 18 Jan 2019" (PDF). 18 जनवरी 2019. Retrieved 30 जनवरी 2019. {{cite web}}: Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (help)

बाहरी कड़ी

[संपादन करीं]