Jump to content

इब्न सीना

विकिपीडिया से
(अवीसना से अनुप्रेषित)
इब्ने सीना
अमेरिका के नेशनल लाइब्रेरी ऑफ़ मेडिसिन में एगो आधुनिक पोर्ट्रेट (1952)
Bornल॰980
अफ़शाना, Transoxiana, Samanid Empire
Died22 जून 1037(1037-06-22) (उमिर 56–57)[1]
हमादान, Kakuyid Emirate
Other names
अविसेना (अंग्रेजी: Avicenna)
शराफ़ अल-मुल्क (شرف الملك)

हुज्जत अल-हक़ (حجة الحق)
अल-शेख़ अल-रईस (الشيخ الرئيس)
बू अली सीना (بو علی سینا)

Notable work
जुगइस्लामी गोल्डन एज
इलाकामिडिल ईस्ट के फिलासफी
  • ईरानी फिलासफी
मतपरंपराAristotelianism, Avicennism
मुख्य इन्ट्रेस्ट
    • Medicine
    • Aromatherapy
  • Philosophy and logic
  • Ilm al-Kalam (Islamic theology)
    • Science
    • Poetry

इब्न सीना अरबी: ابن سینا, romanized: Ibn Sīnā (ल॰980 – 22 June 1037) जिनका के पच्छिम के दुनिया में अविसेना (Avicenna; /ˌævɪˈsɛnə, ˌɑːv-/ A(H)V-ih-SEN) के नाँव से बेसी जानल जाला; मुस्लिम दुनिया के सबसे महान दार्शनिक (फलसफी) आ बैद (हकीम) लोगन में गिनल जालें।[2][3]इस्लामी सोनहरा जुग के प्रमुख बिद्वान रहलें आ अलग-अलग ईरानी शासक लोग के दरबार में सेवा कइलें।[4] उनका बिचार आ रचना के असर खाली इस्लामी दुनिया तक सीमित ना रहल, बल्कि मध्यकालीन यूरोप के चिकित्सा विज्ञान (मेडिसिन) आ स्कोलास्टिक दर्शन पर उनुकर गम्हीर परभाव पड़ल।[5] इब्न सीना के इतिहास के सबसे महान बिचारक आ बैदकी के बिद्वान लोग में गिनल जाला।[6]

अक्सरहा इब्न सीना (अविसेना) के आधुनिक चिकित्सा बिज्ञान (बैदकी) के शुरुआती जनक कहल जाला। उनका सबसे प्रसिद्ध रचना द बुक ऑफ हीलिंग हवे, जे फिलासफी आ साइंस पर आधारित एगो विश्वकोश बा। उनकर दूसरका सबसे प्रसिद्ध ग्रंथ द कैनन ऑफ मेडिसिन हवे, जे बैदकी के एगो विश्वकोश हवे। ई किताब मध्यकालीन यूरोप के बहुत यूनिवर्सिटी में बैदकी के मानक पाठ्यपुस्तक के रूप में पढ़ावल जात रहे आ लगभग 1650 ईस्वी तक एकर इस्तेमाल होखत रहल।

फिलासफी आ बैदकी के अलावा इब्न सीना खगोल बिद्या, रसायन विद्या (अल्केमी), भूगोल, भूविज्ञान, मनोविज्ञान, इस्लामी धर्मशास्त्र, तर्कशास्त्र, गणित, भौतिक विज्ञान आ कविता पर भी अनेक रचना लिखलें। फिलासफी में ऊ पेरिपैटेटिक (अरस्तूवादी) परंपरा से जुड़ल रहलें, जे अरस्तू के विचार पर आधारित रहे। मुस्लिम दुनिया में एह दार्शनिक परंपरा के सबसे प्रमुख आ प्रभावशाली समर्थक लोग में इब्न सीना के गिनल जाला।

  1. Encyclopedia of Islam: Vol 1, p. 562, Edition I, 1964, Lahore, Pakistan
  2. "Avicenna (Ibn Sina)". Internet Encyclopedia of Philosophy. Archived from the original on 6 October 2022. Retrieved 13 October 2022.
  3. "Ibn Sina [Avicenna]". Stanford Encyclopedia of Philosophy. 15 September 2016.
    • Adamson 2016, pp. 113, 117, 206.
      (page 113) "For one thing, it means that he[Avicenna] had a Persian cultural background...he spoke Persian natively and did use it to write philosophy."
      (page 117) "But for the time being, it was a Persian from Khurasan who would have commentaries lavished upon him. Avicenna would be known by the honorific of "leading master" (al-shaykh al-raʾis)."
      (page 206) "Persians like Avicenna"
    • Bennison 2009, p. 195. "Avicenna was a Persian whose father served the Samanids of Khurasan and Transoxania as the administrator of a rural district outside Bukhara."
    • Paul Strathern (2005). A brief history of medicine: from Hippocrates to gene therapy. Running Press. p. 58. ISBN 978-0-7867-1525-1.
    • Brian Duignan (2010). Medieval Philosophy. The Rosen Publishing Group. p. 89. ISBN 978-1-61530-244-4.
    • Michael Kort (2004). Central Asian republics. Infobase Publishing. p. 24. ISBN 978-0-8160-5074-1.
    • Goichon 1986, p. 941. "He was born in 370/980 in Afshana, his mother's home, near Bukhara. His native language was Persian."
    • "Avicenna was the greatest of all Persian thinkers; as physician and metaphysician ..." (excerpt from A.J. Arberry, Avicenna on Theology, Kazi Publications Inc, 1995).
    • Corbin 1998, p. 74. "Whereas the name of Avicenna (Ibn Sina, died 1037) is generally listed as chronologically first among noteworthy Iranian philosophers, recent evidence has revealed previous existence of Ismaili philosophical systems with a structure no less complete than of Avicenna."
  4. "Avicenna | Biography, Books, & Facts | Britannica". www.britannica.com (अंग्रेजी में). 2025-06-20. Retrieved 2025-06-24. Avicenna did not burst upon an empty Islamic intellectual stage. It is believed that Muslim writer Ibn al-Muqaffaʿ, or possibly his son, had introduced Aristotelian logic to the Islamic world more than two centuries before Avicenna. Al-Kindī, the first Islamic Peripatetic (Aristotelian) philosopher, and Turkish polymath al-Fārābī, from whose book Avicenna would learn Aristotle's metaphysics, preceded him. Of these luminaries, however, Avicenna remains by far the greatest.
  5. Hajar, Rachel (2013). "The Air of History (Part V) Ibn Sina (Avicenna): The Great Physician and Philosopher". Heart Views. 14 (4): 196–201. doi:10.4103/1995-705X.126893. PMC 3970379. PMID 24696763.