Jump to content

भारतीय हथियारबंद सेनाबल

विकिपीडिया से
भारतीय सशस्त्र सेनाएँ
Indian Armed Forces

Patch
झंडा
Service branches भारतीय सेना
 भारतीय एयर फोर्स
 भारतीय नेवी
Headquartersरक्षा मंत्रालय, साउथ ब्लॉक, दिल्ली
Leadership
सुप्रीम कमांडरभारत राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मू
परधानमंत्रीभारत नरेंद्र मोदी
रक्षा मंत्री राजनाथ सिंह
Manpower
Military age16½[1]
ConscriptionNo
Active personnel1,431,000[2] (ranked 2nd)
Reserve personnel1,000,000[2]
Expenditures
Budget6.81 lakh करोड़ (US$95 बिलियन) (2025/26)[3][4]
(ranked 5th)
Percent of GDP2.22% (2025/26)[3][4]
Industry
Annual importsUS$41,208,000,000 (2010–2021)[5]
Annual exportsUS$4,100,000,000 (FY 2025–2026)[6]

भारतीय हथियारबंद सेनाबल (अंग्रेजी: Indian Armed Forcesहिंदी: भारतीय सशस्त्र सेनाएँ) भारत गणराज्य के सैन्य बल हवे। एहमें तीन गो पेशेवर वर्दीधारी सेवा शामिल बाड़ी स—भारतीय थल सेना, भारतीय नौसेनाभारतीय वायु सेना। एह सैन्य बलन के सहयोग खातिर केंद्रीय सशस्त्र पुलिस बल (सीआरपीएफ), भारतीय तटरक्षक बल कोस गार्ड), विशेष सीमांत बल आ विभिन्न संयुक्त सैन्य कमान आ संस्थान भी कार्य करेलन। एह संस्थानन में सामरिक बल कमान, अंडमान एवं निकोबार कमान आ एकीकृत रक्षा स्टाफ प्रमुख बाड़ें। भारत के राष्ट्रपति भारतीय सशस्त्र बलन के सर्वोच्च सेनापति (सुप्रीम कमांडर) होलें। हालाँकि, राष्ट्रीय सुरक्षा से जुड़ल कार्यकारी अधिकार आ जिम्मेदारी भारत के प्रधानमंत्री आ उनका मंत्रिपरिषद के लगे रहे ला। भारतीय सशस्त्र बल भारत सरकार के रक्षा मंत्रालय के अधीन संचालित होखेला। 14 लाख से अधिक सक्रिय सैन्यकर्मियन के साथ ई दुनिया के दूसरा सबसे बड़ा सेना बल हवे। एकरे साथे, भारतीय सेना दुनिया के सबसे बड़ा वालंटरी (स्वयंसेवी) सैन्य बल भी मानल जाले, जहाँ सैनिक लोग अनिवार्य भर्ती के बजाय स्वेच्छा से सेवा में शामिल होलें। रक्षा पर होखे वाला खर्चवो के हिसाब से भारत दुनिया के सबसे बड़हन रक्षा बजट वाला देशन में शामिल बा आ एकर रक्षा बजट बिस्व में पाँचवाँ सबसे बड़ मानल जाला।

  1. "Categories of Entry". Indian Army. Archived from the original on 23 August 2011. Retrieved 23 August 2011.
  2. 1 2 IISS 2021, p. 259
  3. 1 2 "India's Defense Budget 2025-26: Strengthening Strategic Autonomy and Advancing Self-Reliance in Military Capabilities". Mid Day. 4 February 2025. Retrieved 4 February 2025.
  4. 1 2 Mukherjee, Anubhav (3 July 2025). "Govt clears acquisition proposals for military goods worth ₹1.05 lakh crore". Mint. Retrieved 4 July 2025.
  5. "TIV of arms imports/exports data for India, 2010-2021". Stockholm International Peace Research Institute. 7 February 2022.
  6. "India defence exports surged 62% to $4.1 billion in fiscal year to March". Reuters. 2 April 2026.

बाहरी कड़ी

[संपादन करीं]
  • Indian Army – ऑफिशियल वेबसाइट
  • Indian Air Force – ऑफिशियल वेबसाइट
  • Indian Navy – ऑफिशियल वेबसाइट (archived 16 October 2012)